Denizyaka kumsalında faaliyet gösteren 5 yıldızlı otelin, bu yılın başlarında satış yapılarak el değiştirdikten sonraki süreçte sertifika programı kapsamındaki uygulamaları sürdürmediği, yasak olmasına rağmen sahildeki kumulları kazarak büyük çukurlar oluşturduğu, bu kumulları başka alanlara taşıdığı, oluşan çukurların ise çeşitli çöp ve atıklarla doldurulduğu belirlendi.

DHA'nın konuya ilişkin haberi sonrası Çevre Şehircilik ve İklim değişikliği Bakanlığı Antalya İl Müdürlüğü ekipleri harekete geçti. Belek Özel Çevre Koruma Bölgesi'nde atık biriktirerek çevre kirliliğine neden olan otelle ilgili il müdürlüğü ekipleri tarafından denetim gerçekleştirildi. Bakanlık ekipleri, Manavgat ilçesi Denizyaka mevkisinde bulunan otel kumsalında kaplumbağalara zarar verildiği, sahildeki kumulların taşındığı ve atık bırakıldığı iddialarına ilişkin inceleme başlattı.

Belek Özel Çevre Koruma bölgesi sınırlarında yer alan ve ÇED Yönetmeliği kapsamında gerekli izin belgeleri olan otelin, tesisten kaynaklanan atıkları toprak zemin üzerine bıraktığı tespit edildi. Özel Çevre Koruma Bölgesi'nde bulunan tesise 2 yaptırımla 1 milyon 678 bin TL ceza uygulandı. (DHA)

ÖDÜL TÖRENİ EKİM AYINDA

Ödüller doğal kaynakların ekolojik ilkelere uygun olarak kullanılmasının sağlanmasına, çevre kirliliğinin önlenmesi için stratejiler geliştirilmesine, projeler üretilmesine ve uygulanmasına, politikalar geliştirilmesine, çevre bilinci kapsamında ekolojik düşünme alışkanlığının geliştirilmesi ve yaşama biçimine dönüştürülmesine hizmet etmiş kişi, kurum ve kuruluşlara veriliyor. 2025 yılı Çevre Hizmet Ödülleri'nin sahiplerine takdim edileceği ödül töreninin, ekim ayında gerçekleştirilmesi planlanıyor.

ÖDÜL KAZANANLAR

Bilim Onur Ödülü: Prof. Dr. Ülkü Yetiş, 'Çevre bilimine ve mühendisliğine yönelik gerçekleştirdiği ulusal ve uluslararası ölçekteki çalışmaları'

Bilim Hizmet Ödülü: Prof. Dr. Nadir Dizge, 'Çevre bilimine ve mühendisliğine yönelik gerçekleştirdiği ulusal ve uluslararası ölçekteki çalışmaları'

Bilim Teşvik Ödülü: Zelal Işık, 'Çevre bilimine ve mühendisliğine yönelik gerçekleştirdiği ulusal ve uluslararası ölçekteki çalışmaları'

Türkiye Ölçeği:

Gaziantep Büyükşehir Belediyesi, 'Atık ısıdan tarıma: Gaziantep'te enerji geri kazanımı ile sürdürülebilir seracılık modeli' projesi

Çorum Belediyesi, 'Plastik atıklardan PLA filamenti üretimi' projesi

Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü, 'Türkiye'de Birleşmiş Milletlere Entegre İklim Değişikliği Bölgesel Faaliyet Merkezi (CC/RAC)'nin Kurulması'

Antalya Ölçeği:

Süleyman Demirel İlkokulu-Ortaokulu (Antalya), 'Okul temelli sürdürülebilir çevre yönetimi: Sıfır atık, su okuryazarlığı, ileri dönüşüm ve toplumsal katılım' projesi

Akdeniz Üniversitesi Ölçeği:

Öğr. Gör. Serpil Satı Toktaş ve proje ekibi, 'Felsefeyle farkındalık dünya hep çok aydınlık: yeşil bilinç, temiz çevre' projesi.

MURATPAŞA'DA HATLAR TEMİZLENİYOR

Kanalizasyon hattı temizliği ve kapak düzenleme çalışmaları, Etiler Mahallesi, Güvenlik Mahallesi ve Sedir Mahallesi başta olmak üzere Muratpaşa ilçesinde yoğun şekilde devam ediyor. Proje kapsamında şu ana kadar merkez 5 ilçede 7 bin 793 adet parsel bağlantı bacasının temizliği gerçekleştirilirken, toplam 325 bin 249 metrelik kanalizasyon hattında temizlik çalışması tamamlandı. Ayrıca 4 bin 508 adet kanalizasyon kapağı da yol ve kaldırım kotuna uygun hale getirildi. Böylelikle vatandaşların ulaşım güvenliği desteklenirken, altyapı bakım süreçlerinde yaşanabilecek zaman kayıpları da minimum seviyeye indiriliyor.

MUHTARDAN ASAT'A TEŞEKKÜR

Etiler Mahallesi Muhtarı Nesrin Kuş, ASAT tarafından yaz sezonunda hat temizliği ile rögar kapaklarının yol seviyesine getirilmesi çalışmalarının sürdüğünü söyledi. Yapılan çalışmalar sayesinde özellikle yağışlı dönemlerde yaşadıkları sel ve taşkın endişesinin büyük ölçüde ortadan kalktığını ifade eden Kuş, 'Geçmişte normal bir yağışta bile hemen sel olacak kaygısı yaşıyorduk. Artık yapılan çalışmalar sayesinde bu endişelerimiz ortadan kalktı. Antalya Büyükşehir Belediyesi ve ASAT ekiplerine teşekkür ediyoruz' dedi.

SU AKIŞININ SAĞLIKLI OLMASI HEDEFLENİYOR

Boğaçayı'nda yaz aylarında su seviyesinin azalmasıyla birlikte yoğunlaşan sucul bitkiler, Büyükşehir Belediyesi ekipleri tarafından düzenli olarak temizleniyor. Su seviyesindeki düşüşle birlikte yayılımı artan bitkiler, suyun doğal akışını ve yüzeydeki hareketliliği olumsuz etkileyebiliyor. Bu nedenle gerçekleştirilen temizlik çalışmalarıyla su yüzeyindeki bitki yoğunluğunun azaltılması ve su akışının daha sağlıklı şekilde devam etmesi sağlanıyor. Çalışmalar titizlikle yürütülürken, Boğaçayı'nın doğal yapısının ve sucul ekosistemin korunmasına da büyük önem veriliyor. Çalışmalar yalnızca sucul bitkilerin temizlenmesiyle sınırlı kalmıyor. Ekipler, Boğaçayı'nın genel durumunu düzenli olarak kontrol ederek ihtiyaç duyulan noktalarda gerekli müdahaleleri gerçekleştiriyor.

BOĞAÇAYI'NDA DÜZENLİ SUCUL OT TEMİZLİĞİ

Deniz ve Kıyı Yapıları Şube Müdürlüğü Sucul Ot Kesme Makinesi Operatörü Tarık Maydos, Boğaçayı'ndaki çalışmaların sabahın erken saatlerinde gerçekleştirildiğini belirterek, vatandaşların rahatsız olmamasına özen gösterdiklerini söyledi. Maydos, 'Boğaçayı'nda su yüzeyinde oluşan sucul otları temizliyoruz. Aynı zamanda doğal yaşamı olumsuz etkileyebilecek atık maddeleri de sudan topluyoruz. Sucul otların denize ulaşmasını önlemek amacıyla Boğaçayı'nın denize açılan bölümüne 3 bariyer yerleştirdik. Otlar belirli bir yoğunluğa ulaştığında toplanarak alandan çıkarılıyor. Kepçeler yardımıyla kamyonlara yüklediğimiz otlardan, yoğunluğa bağlı olarak bir veya iki kamyon çıkarıyoruz' dedi.

DOĞAL YAŞAM GÖZETİLİYOR

Çalışmalar sırasında doğal yaşam alanlarının korunmasına büyük önem verdiklerini ifade eden Maydos, 'Boğaçayı, göçmen kuşların uğradığı önemli bir bölge. Bu nedenle kuşların bulunduğu alanlarda temizlik çalışması yapmıyoruz. Aynı şekilde balıkların üreyip çoğaldığı bölgeleri de koruyoruz. Çalışmalarımızı doğal yaşamı gözeterek ve ekosisteme zarar vermeden sürdürüyoruz' diye konuştu.

CEZA VAR, UYGULAMA YOK

Aksu ilçesinde Aksu Çayı ile Beşgöz Deresi arasında kalan 'Deniz Kaplumbağaları Yuvalama Alanında Nitelikli Doğal Koruma Alanı' olan yaklaşık 300 bin metrekare ve 3,2 kilometre uzunluğundaki Kumköy sahil bandında, caretta yuvaları da zarar görüyor. Deniz Kaplumbağalarının Korunması Hakkındaki Genelge kapsamında koruma altındaki caretta carettaların yuvalama alanı olması nedeniyle geceleri giriş yasağı da bulunan kumsalda, diğer yuvalama alanlarında olduğu gibi ateş yakmak, çadır kurmak, araçların kumsala girmesi ve çöplerin bırakılması yasak. Genelgeye göre; bu yasakları ihlal edenlere kişi ve kurum bazında cezalar uygulanıyor. 2026 yılı için kişilere uygulanacak ceza miktarı 699 bin 245 TL, tüzel kişi ve kurumlara uygulanacak ceza miktarı ise 2 milyon 97 bin TL olarak belirlendi. Ancak ceza uygulamasına olmasına rağmen Kumköy sahilinde kurallara uyulmadığı görüldü.

ÇADIR VE ÇÖP YIĞINLARI

Aksu Belediyesi'nce temizlik yapıldıktan sonra bırakılan kumsalda, yavru carettaların yuvalarından çıkıp denize ulaşmaya çalıştığı sabahın erken saatlerinde, çadır kurulduğu görüldü. Sahildeki çadırlarda konaklayanlar, diğer günübirlikçiler veya mangalcılar tarafından sahilde bırakılan çöpler de yığınlara dönüşmüş vaziyette.

KUMSALA SAPLANAN ARACI TRAKTÖR KURTARDI

Kumsalı kullanmaya gelenlerin birçoğunun araçlarını caretta yuvalarının bulunduğu kumulların üzerine park ettiği de görüldü. Çok sayıda yuvanın bu araçlar tarafından ezildiği, yavruların da bu nedenle sıkıştıkları belirlendi. Hatta bir aracın denize kadar girdiği görüldü. Araç, bulunduğu yerden çıkamadığı için de çektirmek için traktör çağrıldı. Aracı çekmek için gelen traktör de kumullara saplandı ve diğer aracı kurtarma çalışmaları sırasında yine araçla girilmesi yasak olan kumullardaki yuvalara zarar verildi. Araçlar yüzünden sıkışan yavru carettalar ise Ekolojik Araştırmalar Derneği'nin gönüllü ekipleri tarafından kurtarıldı.

Eber Gölü'nde her gün kayığıyla tur düzenleyen alan kılavuzu ve göl rehberi Kadir Ateş, son yaptığı testte su seviyesinin önemli ölçüde azaldığını söyledi. Kadir Ateş, 'Test ettiğim yerde 2 ay önce derinlik 1 metreyi açmıştı. Şu anda derinlik 50 santim. Tabanda da 20 santimlik bir çamur birikimi var. En derin yer yani gölün orta kısmı 2 ay önce 4 metreydi. Şu an 2 metreden aşağıda. Flamingolar en güzel durumu gösteriyor. Su da gezerken bedenleri dışarıda kalıyor. 2 ay önce bedenleri suyun altında kalıyor ve yüzüyorlardı' dedi.

AKDENİZ SİYASET ÜSTÜDÜR ÇAĞRISI

Anahtar Parti Alanya İlçe Başkanlığı olarak çağrılarının net olduğunu söyleyen Akkuş, “Akdeniz siyaset üstüdür. Denizimizi korumak; çocuklarımıza bırakacağımız en değerli mirastır” dedi. Temiz denizin güçlü turizm, güçlü turizmin ise güçlü Alanya anlamına geldiğini vurgulayan Akkuş, bu mücadelede çözümün ve takibin yanında olmaya devam edeceklerini ifade etti.

Kepez Belediyesi Temizlik İşleri Müdürlüğü Çevre Sağlığı Birimi ekipleri, olayın ardından çevre kirliliğine, kamu zararına ve yangına neden olan kamyon sürücüsünün izini araştırdı. Ekipler; çevredeki güvenlik kameralarını, vatandaşlardan alınan bilgileri ve belediyeye ait foto kapan sistemlerinden elde edilen görüntüleri inceleyerek kaçan kamyon sürücüsünün izini sürdü. Yaklaşık bir günlük detaylı çalışmanın ardından aracın sahibi ve çalışma noktası tespit edildi. Yapılan incelemeler sonucunda söz konusu ihlal nedeniyle; 1608 sayılı Kanun'un 1. Maddesi ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 41/4 maddesi kapsamında cezai işlem uygulanmak üzere süreç başlatıldı. Kaçak inşaat atığı ve moloz dökümü nedeniyle kamyon sürücüsü C.G.Y.'ye 115 bin Türk Lirası idari para cezası uygulandı.

KEPEZ 35 FOTOKAPANLA GÖZETLENİYOR

Kepez Belediyesi, kaçak atık dökümleriyle mücadelede teknolojik takip sistemlerinden etkin şekilde yararlanıyor. İlçenin farklı noktalarına yerleştirilen 35 fotokapan sistemi, çevreyi kirleten kişi ve araçların tespit edilmesinde önemli rol oynuyor. Çöp, moloz, evsel atık ve inşaat atıklarının bırakılmasının yasak olduğu bölgelerde kurulan fotokapanlar 7 gün 24 saat kesintisiz kayıt yaparak kaçak dökümleri takip ediyor. Temizlik İşleri Müdürlüğü Çevre Sağlığı Birimi ekipleri tarafından düzenli olarak incelenen görüntüler sayesinde, atık bırakan araçların plakaları belirlenerek, yasal işlem süreci başlatılıyor.

TEMİZLİK KİRLETMEMEKTİR

Kepez Belediyesi Temizlik İşleri Müdürü Burak Tösten, kaçak moloz ve atık dökümlerinin yalnızca görüntü kirliliğine yol açmadığını; aynı zamanda yangın riski, halk sağlığını tehdit eden unsurlar, kötü koku ve haşere oluşumu gibi birçok olumsuzluğu da beraberinde getirdiğini belirtti. Çevreyi kirletenlere yönelik denetimlerin kararlılıkla sürdürüleceğini vurgulayan Tösten, Kepez Belediye Başkanı Mesut Kocagöz'ün öncülüğünde başlatılan 'Temizlik Kirletmemektir' kampanyasına dikkat çekerek, temiz bir Kepez'in ancak belediye ile vatandaşların ortak sorumluluk bilinciyle mümkün olacağını söyledi.

32 YILLIK PROJE

Antalya'nın Serik ilçesine bağlı Belek'te, 1994 yılından bu yana yürütülen caretta caretta türü deniz kaplumbağalarını koruma projesinde 32 yıl geride kaldı. Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü ve Belek Turizm Yatırımcıları Birliği'nin (BETUYAB) desteğiyle Ekolojik Araştırmalar Derneği (EKAD) tarafından yürütülen projede bugüne kadar denize ulaştırılan yavru sayısı 1,5 milyonu aştı. Deniz kaplumbağalarının yumurtaları, hava sıcaklığına bağlı olarak 45-60 günlük kuluçka sürecinin ardından açılıyor.

'100 CİVARINDA YUVADAN YAVRU ÇIKIŞI OLDU'

Caretta caretta yuvalarından yavru çıkışlarının yaklaşık 10 gün önce başladığını belirten EKAD Başkanı Dr. Ali Fuat Canbolat, 'Deniz kaplumbağalarının yuvalama sezonu her yıl mayıs ayında başlıyor. Şu anda Belek bölgesinde 2 bin 200 yuvayı geçtik. Bir taraftan yuvalardan yavru çıkmaya başlarken, diğer taraftan erişkin kaplumbağaların yuvalama süreci devam ediyor. Yuva sayısı bakımından muhtemelen 2 bin 500'ü de geçeceğiz. Şu ana kadar 100 civarında yuvadan yavru çıkışı oldu. Bu da 4-5 bin yavrunun denize ulaştığı anlamına geliyor' dedi.

HEM YUVA HEM YAVRU ÇIKIŞ DÖNEMİ

Şu an hem yuvalama hem de yavru çıkışının aynı anda olduğu dönemin yaşandığını dile getiren Dr. Canbolat, 'Ergin bireylerin yuvalama süreci temmuz ayı sonlarına kadar devam ediyor. Yavru çıkışları temmuzun sonuna doğru artıyor. Yuvaların yapılması ise temmuzun sonuna doğru azalıyor. Hatta ağustosun başında birkaç tane oluyor, ondan sonra bitiyor. Yavru çıkış dönemi de eylül ayı sonuna kadar devam ediyor' diye konuştu.

KUMSALA ARAÇ GİRİŞİ ÖNLENEMİYOR

Belek'ten itibaren özellikle Boğazkent ve Denizkent sahillerinde inanılmaz derecede yuva olduğunu, kumsala geceleri araç girişi yaşandığını ifade eden Dr. Ali Fuat Canbolat, 'Bu neden önemli bir sorun, çünkü ağır araçlar. Kumu sertleştirdiği için yavruların yuvadan çıkışlarına engel oluyor. Bu bölgede en büyük sorunların biri bu. Diğeri, her tarafta çöpler var' dedi.

'BURASI ÇOK HASSAS BİR ALAN'

Bu kumsalın yuvalama açısından çok kritik bir bölge olduğunu ifade eden Dr. Canbolat, 'Köprüçay'ın denize döküldüğü alanın batısı ve doğusundaki 1 kilometrelik alanların her birinde 1000 civarında yuva oluşuyor. Büyük bir yoğunluk demek bu. O nedenle burası çok çok hassas bir alan. Kesinlikle araç girmemeli. Ayrıca içki şişeleri kırılıp bırakılıyor, hem carettalar hem insanlar için büyük tehlike' diye konuştu.

SAZLIKLARI YAKIYORLAR

En çok yuvanın oluştuğu bu kumsalda caretta carettalar için başka bir büyük tehlike olan ışıkları önleyen sazlıklar olduğunu dile getiren Dr. Ali Fuat Canbolat, 'Bu sazlıklar doğal olarak ışıkların perdelenmesini sağlıyor. Ancak bazı insanlar tarafından zaman zaman bunlar yakılıyor. Ben hatırlıyorum, ilk geldiğimiz yıllarda bu sazlıklar çok daha gür ve arka taraftan ışık tutsanız o ışık kumsala gelmezdi. Zaman zaman yakılıyor. Bu da ayrı bir problem. Çünkü geri planda gelen ışık kaynaklarını perdeliyor ve bu da yavruların denize rahat ulaşmasını sağlıyor. Araç girişi, kumsaldaki çöpler ve sazlıklar. Bu üç sorundan en önemli araç girişi' dedi.

HER SABAH CARETTALARLA KARŞILAŞIYORLAR

Uzun yıllardır sabah erken saatlerde Boğazkent kumsalına balık tutmaya gelen Mehmet Gökbulut ise balık tutarken hem carettaların yuvalama anlarına hem de yavruların yuvalarından çıkıp denize yolculuğuna şahitlik ettiklerini anlattı. Carettaları görünce özenle davrandıklarını belirten Gökbulut, bazı yavruların ışık sebepli yolunu şaşırıp denizin tersine gidebildiğini, elle temas etmeyip, kumla birlikte alarak deniz kenarına bıraktıklarını kaydetti. EKAD ekibi gönüllüleri ile her sabah karşılaştıklarını ve kendilerini bilgilendirdiğini anlatan Gökbulut, sahile araçla girişin büyük sıkıntı olduğunu, emniyet ve belediye görevlilerinin bu konuda önlem alması gerektiğini söyledi.

İÇKİ ŞİŞELERİNİ KIRIP ATIYORLAR

Bazı insanların çöplerini sahilde bıraktığını, içki şişelerini kırarak attıklarını da anlatan Gökbulut, '20 yıldır burada her sabah çöpleri de toplamaya çalışıyorum. Çöplerden ziyade cam kırıkları çok tehlikeli. Adam buraya tatile geliyor 1 hafta. Tatil biter ama o cam kırıklarından biri etkilense ne olacak? Biz burada yürürken bile dikkat ediyoruz. Görevlilere soruyoruz, 'Yavrular var mı, yürüyebilir miyiz' diye. Eğer yavru çıkışı varsa yürüyemeyiz ve çok daha dikkat etmek zorundayız' diye konuştu.

DOĞUŞTAN ENGELLİ CARETTA

Koruma projeleri kapsamında, Akdeniz havzasında hem Türkiye'de hem de birçok ülkede 100 civarında deniz kaplumbağası uydu izleme cihazlarıyla takip ediliyor. Caretta caretta türü deniz kaplumbağalarının Akdeniz sahillerindeki en büyük yuvalama kumsalı Antalya Belek'te, bir ilk yaşandı. Doğuştan engelli bir caretta carettaya uydu izleme cihazı takıldı. 'Kaplumbağa Dostu Turizm Sertifikası' kapsamında 5 bin dolarlık uydu izleme cihazı takılan deniz kaplumbağasına, 'DOA' adı verildi. DOA ile birlikte toplam 3 carettaya uydu izlime cihazı takıldı.

Kaplumbağaların 5 bin dolarlık uydu izleme cihazlarına sponsor olan ve kıyı kullanımında hem yuvaların korunması hem de en az 50 metre boş alan bırakılması, yavru carettaların ölümündeki en büyük sebep gece ışıklandırmada kırmızı ışık uygulaması gibi birçok önlemler alan 3 otele, 'Kaplumbağa Dostu Turizm Sertifikası' takdim edildi. Deniz kaplumbağaları 'Robin Turtle', 'Crystal' ve 'DOA'nın denize uğurlandığı törende Vali Yardımcısı Salih Yüce ve EKAD Başkanı Hacettepe Üniversitesi'nden Dr. Ali Fuat Canbolat tarafından otellerin yetkililerine, 'Kaplumbağa Dostu Turizm Sertifikası' ve plaket takdim edildi.

YUVASINI GÖNÜLLÜLER KAZDI

DOA ismi verilen yetişkin carettanın sağ arka yüzgecinin olmadığını belirten Dr. Ali Fuat Canbolat, 'Biz bu bireyi önceki akşam yuva açmaya çalışırken gördük' dedi. DOA'nın Boğazkent kumsalında yuva açmaya çalışırken çok zorlandığını kaydeden Dr. Canbolat, 'Maalesef yumurtaları bırakmak için kumsalda yuvayı açamadı. Çünkü tek üyesi (yüzgeç) var ve deniz kaplumbağaları yuvalarını yaklaşık 50 santim derinlikte olacak şekilde arka üyeleriyle açar. Ve arka üyesinin bir tanesi olmayan hayvan yuvayı açamadı. Yumurtalarını bıraktı, ama nereye bıraktı? Açamadığı yuvanın üzerine, yani yüzeye bıraktı. Yuvayı açıp, yumurtaları gömdük' diye konuştu.

YAŞAMAK İÇİN SAVAŞ VERİYOR

Bu tip bireylerin doğada yaşayabilmesinin kolay olmadığını kaydeden Dr. Canbolat, 'Biz de uydu izleme cihazı taktık. Denizdeki yaşamının nasıl olduğunu merak ediyoruz. Yani göç edebilecek mi? Deniz kaplumbağaları yüzerken ön üyelerini kullanıyor. Arka üyeleri bir nevi dümen görevi görüyor. Takıp takmamakta kararsızdık ama takmaya karar verdik. En azından yuva yapmaya çalıştığını gördük. Başaramadı ama hala hayatta, hala yaşamak için savaş veriyor. Bu anlamda biz bunu değerli bulduk ve uydu izleme cihazına bu nedenle taktık. Şimdi denizde ne yapacağını merakla takip etmeye çalışacağız' dedi.

BÜYÜK BİR TESADÜF

Doğuştan engelli deniz kaplumbağasının veteriner kontrolünde röntgenini çektiklerini anlatan Dr. Canbolat, 'Röntgen sonuçlarına göre doğuştan sağ arka üyesi yok. Hiçbir şekilde kemik gelişimi olmamış. Daha önce kısa üyeli hayvanlarla karşılaştık ama bu çok enteresan oldu. Hayvanı akşam o halde görmek enteresan oldu. Onun denk gelmesi öyle kolay bir şey değil. Her zaman uydu izleme cihazınız olmaz. Cihazınız olsa bile böyle bir bireyle karşılaşamazsınız. Büyük bir tesadüf oldu. Bir nevi engelli bir deniz kaplumbağasının yaşam savaşının nasıl olduğunu anlatmaya çalışacağız' diye konuştu.

ANTALYA BUNU HAK ETMİYOR

Yaralı caretta carettaların dünyanın en büyük yuvalama kumsallarına sahip Antalya ve Belek'te tedavi ve rehabilitasyon merkezi olmamasının büyük eksiklik olduğuna dikkati çeken Dr. Ali Fuat Canbolat, 'Yaralı birçok deniz kaplumbağasıyla karşılaşıyoruz. Tedavileri ve rehabilitasyonları yapıldıktan sonra yaşamlarına devam edebilenler var. Aldığı darbenin yeri, şiddetine göre değişiyor. Antalya'da rehabilitasyon merkezi açılabilsin diye 15 yılımı verdim, epey yol kat ettik ama sonuç yok maalesef. Burada yaralı bir hayvan bulduğumuz zaman Dalyan'a götürmek zorundayız, 350 kilometre uzağa. Antalya bunu hak etmiyor' dedi.

CARETTALARA OTELLERİN İSMİ VERİLDİ

Antalya Vali Yardımcısı Salih Yüce, bakanlık yetkilileri, EKAD yetkilileri ve gönüllülerin katılımıyla gerçekleşen törende, Belek kumsalında yuvalama yapan ve uydu izleme cihazı takılan 3 yetişkin deniz kaplumbağası denize yolcu edildi. Denize gönderilen yetişkin carettalara, tanesi 5 bin doları bulan uydu izleme cihazlarına sponsor olan otellerin isminden esinlenilerek 'Robin Turtle', 'Crystal' ve 'DOA' isimleri verildi. Kaplumbağaların denize yolculuğu törenine çok sayıda ülkeden tatil için Belek'e gelen yabancı turistler de eşlik etti. Turistler, carettaların denize yolculuğunu cep telefonlarıyla görüntüledi.

OTELLERE CARETTA DOSTU SERTİFİKA

EKAD Başkanı Hacettepe Üniversitesi'nden Dr. Ali Fuat Canbolat, yetişkin carettalara takılan uydu izleme cihazlarıyla denizel göç rotaları, beslenme, kışlama alanlarını takip edeceklerini söyledi. Dr. Canbolat, 'Bir diğer amacımız da 2 yıldır, 2024 yılında başladığımız TUI Yardım Vakfı'nın desteğiyle başlayan Deniz Kaplumbağası Dostu Turizm Sertifikasyon Programı. Üç tane otelimiz var ve Türkiye'de bu sertifikayı alan ilk otel oldular. Bu uydu izleme cihazlarını da aslında tesislerin kendileri aldı. Bizim gücümüzün yetmeyeceği derecede pahalı cihazlar, tesislerimizin almış olması bizim için daha değerli. Özellikle bu sertifikasyon programı önemli. Diğer tesislerimize de yaymayı planlıyoruz. Eğer başarabilirsek Antalya gibi, Belek gibi, Manavgat gibi alanlarda bu programın daha ileri aşamasına götürmeye çalışacağız. Örnek tesisler olması anlamında biz mutluyuz. Bu çalışmaya katılan tesisler de sağ olsunlar konuya ilgi gösterdi' dedi.

TOPLAM 9 CARETTA İZLENİYOR

EKAD olarak TÜPRAG'ın desteğiyle daha önce 6 yetişkin kaplumbağaya uydu izleme cihazı takıldığını ve izlemelerin devam ettiğini de anlatan Dr. Canboat, 'Belek bölgesinde de bu yıl 3 ile başladı. Umarım önümüzdeki yıllarda artacak. Şu anda Antalya bölgesi için 9 oldu. Bazı göç notalarını biliyorduk. Bazılarından ilginç sonuçlar aldık aslında. Yakın zamanda yayımlanmış bir makaleden alınan veri söyleyebilirim. 20 yıl ya da 30 yıl sonra kaplumbağaların nasıl hareket edeceğine dair bir teori ortaya konmuş. Aslında 20-30 yılı bile beklemeden bu sonuçlar yavaş yavaş ortaya çıkıyor gibi. Bu ilginç bir veri, bazıları çok geziniyor, bazıları gittiği rotada kalıyor' diye konuştu.

SAHİL GÜVENLİK VE BELEDİYELERİN ÇALIŞMALARI DEĞERLENDİRİLDİ

Katılımcılar, Sahil Güvenlik Antalya Grup Komutanlığı tarafından gerçekleştirilen dip temizliği operasyonlarını, belediyelerin sahil temizlik faaliyetlerini, atık bariyerleri kurulumunu ve atık yönetimi çalışmalarını gözden geçirdi. Kirliliği kaynağında önlemeye yönelik idari ve teknik denetimler ile eğitim faaliyetleri de toplantının önemli gündem maddeleri arasında yer aldı. Ayrıca akademik çalışmaların sonuçları ve deniz kirliliğiyle mücadelede atılacak yeni adımlar istişare edildi.

“AMACIMIZ DENİZLERİMİZİ TEMİZ TUTMAK”

Toplantının açılışında konuşan Antalya Valisi Hulusi Şahin, Antalya Mavi Akdeniz İnisiyatifi’nin temel amacının denizi temiz tutmak, mevcut kirlilik sorunlarını gündeme taşımak ve temiz bir deniz hedefine ulaşmak olduğunu vurguladı. Bölgede yürütülen çevre koruma faaliyetlerinin farkındalığı artırdığını belirten Vali Şahin, kurumlar arası koordinasyonun önemine dikkat çekti. Toplantıda ilgili kurumlar tarafından deniz temizliği, bilinçlendirme ve saha çalışmalarıyla ilgili sunumlar gerçekleştirildi.

DİLDEN DİLE AKTARILAN EFSANE

Doğal güzelliğinin yanı sıra Uçarsu Şelalesi'nin dilden dile aktarılan bir de efsanesi bulunuyor. Efsaneye göre; Elmalı'nın Tekke Mahallesi'nde türbesi olan Anadolu erenlerinden Abdal Musa, Muğla'nın Seydikemer ilçesinde istediği bir parça ekmek kendisine verilmeyince Gömbe Mahallesi'ne geliyor. Abdal Musa, burada karşılaştığı çoban bir kızın elindeki tek ekmeği kendisiyle paylaşması üzerine bölgeyi kutsuyor. Abdal Musa'nın duasıyla Uçarsu yazın Gömbe Yaylası'na, kışın ise Seydikemer yönüne akıyor. Uçarsu, Alevi inancına göre de kutsal sayılıyor.

'BURASI CENNETTEN BİR VADİ'

Ailesiyle birlikte Mersin'in Tarsus ilçesinden Uçarsu Şelalesi'ni ziyarete gelen Kadir Tapan, 'Buraya dedelerimiz, annelerimiz önceden gelirdi. Onlar ihtiyarlayınca 15 seferdir biz geliyoruz. Bazen arabamızla geliyor, bazen tura katılıyoruz. Şu an Uçarsu'dan geliyorum. Geçen sene böyle güzellik yoktu, bu sene süper. Burası cennetten bir vadi. Yağışlar güzel olduğundan dolayı ağaçlarımız çok güzel, yemyeşil. Havası ve oksijeni ise bir başka' dedi.

'İNSANLAR DENİZ MALZEMESİNİ ÇOK DÜŞÜRÜYOR'

Antalya sahillerinde yaptığı dalışlarda kış aylarında ağırlıklı olarak olta malzemesi çıkarttığını belirten Hüseyin Fırat, yaz aylarında denizden çıkarttığı malzemelerin içeriğinin değiştiğini kaydetti. Yaz dönemi dalışlarında çok fazla çöp çıkarttığını dile getiren Fırat, 'Her dalışımda sabit bir filem var yanımda. O fileyi dolduruyorum. Ardından normal eşyaları topluyorum. Çıkardığım eşyaların içeriği de değişti yaz olduğu için. İnsanlar deniz malzemelerini çok düşürüyor. Deniz gözlüğü, mayo, yüzme bonesi gibi eşyalar çok çıkıyor' dedi.

CEP TELEFONU VE GÜNEŞ GÖZLÜĞÜ ÇIKIYOR

Son zamanlarda cep telefonlarının çok çıkmaya başladığını ifade eden Fırat, 'Falezlerin altında, Atatürk Parkı'nın altında gerçekleştirdiğim dalışlarda çok sayıda güneş gözlüğü çıkıyor. Geçen pazar gerçekleştirdiğimiz dalışta toplamda 20'ye yakın gözlük çıkardım. Bunların 7-8 tanesi marka gözlüklerdi. Telefon çok çıkıyor dedik. Bir de son zamanlarda kano malzemesi çok çıkmaya başladı. En başta da kano küreği çok çıkartıyorum. Mevsimden mevsime çıkardığımız eşyaların içeriği de değişmekte' diye konuştu.

'ALKOL TÜKETEN İNSANLAR ŞİŞELERİNİ DENİZE ATIYOR'

Özellikle gençler tarafından pet şişelerin içinin sahildeki taşlarla doldurulup denize atıldığını anlatan Fırat, 'Genç arkadaşlar pet şişelerin içini taş doldurup denize atıyor ve aralarında yarışma yapıyorlar, 'Bu pet şişeyi kim çıkartacak' diye. Şu an Konyaaltı Sahili'nin altında o kadar çok ki, ben geçen bir dalışımda sadece bunları çıkarmak istedim. Pet şişelerin içi taş dolu olduğu için taşımak zor oluyor. Boşaltmak istediğimde de çok vakit kaybediyorum. Gençlerin bu tarz oyunlardan uzak durması lazım. Pet şişelere taş doldurarak denize atmaması lazım. Alkol tüketen insanlar nedense şişelerini denize atıyor' dedi.

Toplanan atıklar, çevre kirliliğine dikkat çekmek ve geri dönüşüm bilincini artırmak amacıyla COP 31 projesi kapsamında değerlendirilecek. Güzel Sanatlar Fakültesi öğrencileri tarafından estetik sanat objelerine dönüştürülecek atıklar, COP 31 sürecinde düzenlenecek etkinliklerde sergilenecek.

Muratpaşa Belediyesi'nin düzenli olarak gerçekleştirdiği deniz dibi temizlik çalışmaları, deniz ekosisteminin korunmasına katkı sağlarken çevre farkındalığının artırılmasını hedefliyor. Denizden çıkarılan atıkların sanata dönüştürülmesiyle hem deniz kirliliğine dikkat çekilmesi hem de geri dönüşüm kültürünün yaygınlaştırılması amaçlanıyor.

ÇÖPLERİNİ BIRAKIP GİDİYORLAR

Ayrıca günübirlikçiler ve balık tutmaya gelenlerin bıraktıkları çöplerle sahiller kirletiliyor. Belek kumsalında uzun yıllardır caretta carettaların neslinin devamı için koruma çalışmaları yürüten EKAD görevli ve gönüllüleri, özellikle Serik ilçesi sınırındaki Boğazkent ile Manavgat ilçesi sınırındaki Denizkent sahilinde yaşanan sorunlarla mücadele etmeye çalışıyor.

ATV VE TRAKTÖRLER BÜYÜK TEHDİT

EKAD Başkanı Dr. Ali Fuat Canbolat, bu yıl yağışların çok olması dolayısıyla nehirlerde aşırı su yüklenmesi olduğunu, nehir aracılığıyla denizlere ciddi miktarda atık ulaştığını, dalgalarla da bu atıkların sahillere biriktiğini söyledi. Sahillerdeki kirliliğin ikinci nedeninin, günübirlikçilerin bırakıp gittikleri çöpler olduğunu belirten Dr. Canbolat, 'Bu çöpler yuvalar için ciddi problem. Araç girişleri fazla, özellikle sahibi olmayan alanlarda. Sahibi olmayan dediğim şey, herhangi bir turizm tesisinin olduğu kumsala kolay kolay yabancı araç giremez. Kum düzlemesi için yapılan şeyler var. Bazıları daha uygun araçlarla, geniş paletli ve hafif araçlarla kumsal düzlemesi yapıyor. Bazıları traktörlerle yapıyor. Traktörlerle yapılmaması lazım çünkü kumların sıkışmasına neden oluyor. Özellikle boş alanlarda, sakin alanlarda fazla miktarda traktör girişi, araç girişi, dört tekerli araçlar; ATV'ler özellikle problem. Kızılot'ta geleneksel olarak ATV kullanımı yaygın. Boğazkent, Denizkent bölgelerinde ise traktörler çok büyük sıkıntı' dedi.

SAHİLLERDEN KUM ALIMI DA YAPILIYOR

Bu sahillerde çöpler ve araç girişi dışında ciddi bir sorunun da kum alımları olduğunu dile getiren Dr. Ali Fuat Canbolat, 'Çöpler dışında maalesef bazı alanlarda önemli miktarda kum alımı yapılıyor. Artık bu dönemde kumsallardan kum alımının olduğunu görmek gerçekten üzücü. Çünkü bu kaplumbağaları geçtim, Kıyı Kanunu gereği yasak. Kaplumbağaların korunması genelgesi var, bu bir genelge ama kumsaldan kum alımı Kıyı Kanunu'na tabi bir işlem. Hala bunları görüyor olmak üzücü. Bunlar başlıca sorunlarımız' diye konuştu.

35 METRE ŞEZLONG MESAFESİ

Bazı oteller açısından da sahillerdeki 35 metre mesafeli şezlong- şemsiye kuralına uyulmaması ve yapay ışık kaynaklarının en büyük problemlerden biri olduğunu aktaran Dr. Canbolat, 'Belek ve Boğazkent kumsallarında 75 civarı, Kızılot'ta 16 tane 5 yıldızlı tesis var. Bunların hepsinde ışık kaynakları var. Bu ışık sorunlarını turizmcilerle çözmeye çalışıyoruz. Deniz Kalkınması Dostu Turizm Sertifikasyon Programı kapsamında dört otelimizle çalıştık. Işık düzenlemeleri yaptık. Sadece ışık düzenlemesi değil, 40 kriterle ilgili düzenlemeler yaptık ve onlar sertifika kazanmaya hak kazandı' dedi.

ZARAR VERMENİN CEZASI 699 BİN TL

Dr. Ali Fuat Canbolat, Akdeniz'de deniz kaplumbağalarının yuvalama kumsalı olarak belirlenen 21 sahili kapsayan geceleri giriş yasağı, ateş ve mangal yakmak, çadır kurmak, araç girişi gibi yasaklara ve para cezası miktarlarına da dikkati çekti. Boğazkent sahilinde çok sayıda mangal ateşi kalıntısına rastladıklarını, geceleri araç girişleri yapıldığı gibi pek çok yasağın ihlal edildiğini belirten Dr. Canbolat, kişiler için cezanın 699 bin 245 TL, tüzel kişi ve kurumlar için 3 katı olarak belirlendiğini söyledi.

'CEZALAR MUTLAKA UYGULANMALI'

Carettalar ve yuvalarına verilen zararlara da dikkati çeken Dr. Canbolat, 'Kumluca'da bir yuvada mangal yakmışlar, bir carettanın bacağına kaldırım taşı bağlamışlar. Bizlerin koyduğu kafesler maalesef ateş yakma alanı, mangal yakma alanı olarak kullanıldı. Bu gerçekten çok üzücü. Ben anlayamıyorum, algılayamıyorum. Üzerlerinde 'Burası kaplumbağa yuvasıdır' yazan uyarı yazıları da var. Ona rağmen gidip, orada ateş yakıp mangal yapmak inanılmaz. Sadece kafes yuvalar değil, bizim bu bölgede nispeten boş, yerel insanların kullandığı alanlarda bol miktarda gece ateş yakılmasını görüyoruz. Bu yuvanın üzerine de denk gelebilir. Böyle farklı alışkanlıklarımız var maalesef. Bunları bir şekilde değiştirmemiz lazım. Bir ergen bireyin bacağına kaldırım taşı takmışlar, bağlamışlar ve hayvan yüzmeye çalışıyor. Bu görüntüyü görünce 'İnsanlık nedir' diye sorguladım. Hangi vicdan bunu yapabilir, nasıl yaparsınız? O hayvan can havliyle o taşı sürüklüyor ve yüzmeye çalışıyor. Bir insanın duygusu bunu yapmaya nasıl ayırılır; inanamıyorum. Deniz kaplumbağalarına, yuvalarına, yumurtalarına ve yaşam habitatlarına zarar vermenin cezası kişi başına 699 bin TL. Bu cezaları uygularsanız bir işe yarar. Mesela kafesin üzerinde mangal yapan kişi bulunup, 699 bin lira cezayı yediği zaman, bir daha o işi yaparken herhalde düşünür diye tahmin ediyorum' dedi.

ÇEVRE PROJELERİ TANITILDI

Programın açılışında konuşan Dış İlişkiler Dairesi Başkanı Zeynep Tuğçe Çiftçibaşı, iklim krizi etkilerinin her geçen gün daha fazla hissedildiğini belirterek, çevreye duyarlı projelerin önemine vurgu yaptı. Çiftçibaşı, yerel yönetimlerin sürdürülebilir kalkınma hedefleri doğrultusunda yürüttüğü çalışmaların hem çevresel hem de toplumsal fayda sağladığını ifade etti. Etkinlikte, Antalya Büyükşehir Belediyesi'nin yürüttüğü ve ortak olduğu çevre projeleri hakkında sunumlar gerçekleştirildi. Matchup (Horizon 2020), Solar School (IPA), Ölç, Öğren, Yönet (BAKA Teknik Destek Programı), Eco-Digitalya (SKEW), MUHIR (CLIMAAX) ve Gov4Green (NEXTMED) projeleri kapsamında elde edilen kazanımlar ve iyi uygulama örnekleri katılımcılarla paylaşıldı.

DENEYİMLER PAYLAŞILDI

Programda proje süreçlerinde edinilen deneyimler, uygulama aşamalarında karşılaşılan zorluklar ve çözüm yöntemleri ele alındı. Katılımcılar, çevre ve iklim alanında yürütülen çalışmalar hakkında bilgi edinirken, farklı proje örnekleri üzerinden fikir alışverişinde bulundu. Sunumların ardından gerçekleştirilen soru-cevap ve değerlendirme bölümünde katılımcılar merak ettikleri konuları proje yöneticilerine yöneltti. Program, iklim değişikliğiyle mücadelede iş birliği ve bilgi paylaşımının önemine vurgu yapılmasının ardından sona erdi.

Çevredekilerin ihbarı üzerine jandarma olaya ilişkin inceleme başlattı. Ayrıca, ateş yakılan demirin altında yuva bulunup bulunmadığının tespitiyle ilgili de çalışma başlatıldı. Öte yandan, girişinde 'Dikkat. Deniz kaplumbağası yuvalama alanı. Lütfen koruyunuz' yazılı levha bulunan sahildeki diğer bir yuvanın üzerine konulan demir kafesteki naylon poşet ise dikkati çekti.

YENİDEN KUŞLAR GÖRÜLDÜ

147 çeşit kuş türüne ev sahipliği yapan gölde son dönemde yeniden kuşlar görülmeye başlandı. Su seviyesinin yükselmesi ile göldeki ziyaretçi sayısı da arttı. Çay, Bolvadin ve Sultandağı sınırlarındaki gölü ziyaret edenler, kayık turuyla eğlenceli vakit geçirme imkanı buldu. Gölü görmek isteyenler, kayık turunda flamingolar başta olmak üzere farklı türdeki kuşları, su zambaklarını gözlemleyip, hatıra fotoğrafı çektirdi.

'GÖLÜN DOĞAL GÜZELLİĞİNE HAYRAN KALIYORLAR'

Gölde kayıkla tura katılan Yakup Suna, 'Eber Gölü çok güzel. Gölü geziyoruz. Flamingolar var, kuşlar var. Manzara çok güzel' dedi. Gölde rehberlik yapan, kayık turu düzenleyen Kadir Ateş, 'Eber Gölü'nün güzelliğini tanıtmak istiyoruz. Eber Gölü, Türkiye'nin 12'nci büyük gölü. Su seviyesi yükseldi. Suyun fazla olmasıyla flamingo sayısı arttı. Çok sayıda kuş var. Su seviyesi geçmişe göre az olduğu için yüzer adalar oluşmadı. Endemik türlerden Eber sarısı, nilüferler, farklı çiçekler, labirent gibi koridordan oluşan bölgeler var. Gölde kayık turuna katılanlar, gölün doğal güzelliğine hayran kalıyor' diye konuştu.